مبحث اول در معناى علوم قرآن بررسى تحليلى دربارهء اين تركيب اضافى ( علوم قرآن ) ، اقتضا دارد كه ابتدا از دو طرف اضافه و نسبت ميان آن دو سخن بگوييم . آن‌گاه ، پس از بيان معنى و سبب نامگذارى آن ، از مقصود آن نيز بحث كنيم . 1 . علوم . جمع علم است و علم در لغت مصدرى است مترادف با فهم ، شناخت و نيز جزم و يقين در انديشه . اين لفظ معانى اصطلاحى گوناگونى يافته است : حكيمان علم را صورتى از شىء كه نزد عقل حاصل مىشود ، يا ايجاد صورت در عقل ، و يا تعلق نفس به شىء از حيث كشف آن ، مىدانند . نزد ايشان تعريف اول به تحقيق نزديك‌تر است . متكلمان علم را چنين تعريف مىكنند : صفتى كه با آن امرى براى كسى كه به شناخت آن امر پرداخته ، آشكار مىشود . اين معنا مورد نظر آن متكلمى است كه گفته است : « علم صفتى است كه موجب دريافتى در محل خود مىشود . آن‌گونه كه نقيض‌پذير نيست . » « 1 » هر چند - آن‌گونه كه اشعرى معتقد است - چنين دريافت و ادراكى به وسيلهء حواس حاصل آيد .

--> ( 1 ) . درة التاج ، قطب الدين راوندى ، بخش نخستين : 144 ، انتشارات حكمت .